Kleptoparazitizm Örnekleri ve Diğer İlginç Bilgiler

7 Kasım 2019
Bazı hayvanlar, diğer hayvanlardan bir şey çalıyorsa buna kleptoparazitizm adı verilir. Bugünkü yazımızda size bazı kelptoparazitizm örneklerini gösterceğiz.

Size bazı kleptoparazitizm örnekleri vermeden önce, muhtemelen bu terimin ne olduğunu merak ediyorsunuzdur. Kleptoparazitizm ‘Daha önce başka bir birey tarafından yakalanan avın veya yiyeceklerin diğer bireyler tarafından çalınması’ olarak tanımlanmaktadır.

Bilim adamları da buna “gıda parazitizmi” adını verirler. Bu kavram, farklı türlerin bireyleri arasında meydana gelen hırsızlığı tanımlamak için kullanılır, bu yüzden buna türler arası kleptoparazitizm adı da verilir.

Bununla birlikte, günümüzde  kleptoparazitizm denilen kavram aynı türden bireylerin eylemlerini tanımlamak için kullanılmaktadır. Kleptoparazit çalan bireyken, konakçı ise hırsızlığa maruz kalan bireydir.

Rothschild ve Clay bu terimi kategori altına almıştır.

  • Uzmanlar. Bir dizi morfolojik adaptasyona sahiptirler. Örneğin, uçuş hızlarını ve manevra kabiliyetlerini arttırma yetenekleri vardır. Ek olarak, elde ettikleri yiyeceklerin çoğu bu uygulamadan geçer. Bu türler arasında bir kleptoparazitizmdir.
  • Fırsatçılar. Belirli zamanlarda yiyecekleri çalan bireylerdir, bu durum konakçının gagasındaki yiyeceği gördüklerinde almasıdır. Bu hayvanlar, bu uygulamayı hem kendi türleri içerisinde hem de türler arasında gerçekleştirirler.

Türler arasında bu meraklı uygulama hakkında bilgi toplamayı amaç edinen farklı çalışmalar bulunuyor. Bu kavram sadece yiyecek hırsızlığı değildir, aynı zamanda malzemelerin çalınması, yuva yapımı vb. ile de ilgilidir.

Kaynakça, kuşlar özellikle deniz kuşları arasındaki ekolojik etkileşimin incelenmesine odaklanmıştır. Bununla birlikte, hem omurgalı hem de omurgasız olan farklı hayvan gruplarında kleptoparazitizm vakaları da görülmektedir.

Kleptoparazitizmi etkileyen faktörler

Bu stratejiyi etkileyebilecek faktörler arasında şunlar bulunur:

  • Çevresel şartlar
  • Kleptoparazitlerin sayısına bağlı olarak potansiyel konakçıların sayısı
  • Konakçıya oranla kleptoparazinin boyutu
  • Kleptoparazinin kullandığı taktik
  • Avın beslenme kalitesi

Kleptoparazitizm örnekleri

Su yılanı veya viperine (Natrix maura)

Viperine yılanı, popülasyonunun büyük bir kısmının bulunduğu İber Yarımadası da dahil olmak üzere Batı Akdeniz’de yaşar. Diyetleri temelde balık ve amfibiler üzerine kuruludur.

su yılanı Kleptoparazitizm

Ancak, bilim insanları yakın zamanda aynı türler arasında kleptoparazitizm uygulayan bu yılanları gözlemlemişlerdir. Bu, bir türün bir birinin avının aynı türün bir başka bireyi tarafından çalınması durumudur.

Komik olan şu ki, kleptoparazitizm ilgili çalışmalar daha önce sadece bazı sürüngen türleri üzerinde yapılmıştı, ama hiçbir zaman Natrix maurası türü üzerine yapılmamıştı. Görünüşe göre, bu teknik onlarla yoğun bir şekilde nufus gösteren bölgelerde ve avı bu kadar kolay bulamadıkları yerlerde tipiktir.

Canarian bayağı şahinleri (Buteo buteo)

Kanarya bayağı şahini, Buteo buteo türüne aittir. Bu kuşlar iki tip kleptoparazitizm örneği gösterirler. Bir taraftan, daha büyük olan av kuşları bu şahinleri yiyeceklerini vermeye zorlarlar. Ancak, diğer taraftan, bu kuşlar da daha küçük kuşlardan yiyecek alırlar.

Canarian bayağı şahinleri

Son zamanlarda, bir grup bilim insanı bu uygulamayı İspanya’daki Tenerife adasında gözlemlediler. Kleptoparazitizm, akbabalar arasında bir fırsatçılık özelliği göstermektedir. Bir kuş türüyle karşılaşmadan önce, onu ele geçirip avlarını alırlar. 

Sırtlanlar

Sırtlanlar Hyaenidae türüne aittir ve memeliler arasındaki en belirgin kleptoparazitizm örneklerinden birini oluşturdukları bilinir. Bu hayvanlar çoğunlukla temizleyici memelilerdir, ancak fırsatlara sahip olduklarında kleptoparazitizm de uygularlar.

Sırtlanlar

Bu tür, iklim değişikliği ve insan hareketi gibi birçok faktörden dolayı sadece Afrika kıtasında yaşar. 

İlginç bilgiler

Bilim insanları bu uygulamayı eklembacaklı hayvanlar da dahil olmak üzere omurgasız hayvanlarda da gözlemlediler. Eklembacaklı hayvanlar arasında en iyi bir örneklerden birisi de Argyrodes elevatus türleri üzerine yapılan çalışmalarda elde edilen bilgilere göre örümceklerdir.

Görünüşe göre, bu örümcek türü kleptoparazitizmi başka bir örümceğe konak yolu olarak uygular. Bu, konaklarını düğün hediyesi gibi kullandıkları anlamına geliyor. Erkek, konakçı Metepeira incrassat‘ın ağından bir av çalar. Daha sonra avını dişi örümceğe verir ve beslenirken erkek de yanında bekler. Düğün hediyesi olarak verilen bu durum Argyrodes elevatus türünde görülen ilk kleptoparazitizm vakasıdır.

Kleptoparazitizm az bilinen ancak çok ilginç bir stratejidir. Hayvanlar, diğer kendi canları pahasına bile olsa, hayatta kalmalarını ve evrimleşmelerini sağlayan davranışları benimser. Koprofaji gibi hayvanların sergilediği birçok ilginç davranış modeli vardır. 

  • Escrivà-Colomar, I., & Rodríguez-Rodríguez, E. J. (2016). Un caso de cleptoparasitismo intraespecífico en Natrix maura. Boletín de La Asociación Herpetológica Española, 27(1), 2015–2017.
  • Scientific, N. (2017). Cleptoparasitismo en aves como una estrategia trófica oportunista: costos y beneficios para parásitos y hospedadores., (December 2010). https://doi.org/10.13140/RG.2.2.16748.26246
  • Siverio, F., Rodríguez, B., Rodríguez, A., & Siverio, M. (2017). Cleptoparasitismo en busardos ratoneros canarios. Quercus, 381(November), 12–14.
  • Carbone, C., Frame, L., Frame, G., Malcolm, J., Fanshawe, J., FitzGibbon, C., . . . Du Toit, J. (2005). Feeding success of African wild dogs (Lycaon pictus) in the Serengeti: The effects of group size and kleptoparasitism. Journal of Zoology, 266(2), 153-161. doi:10.1017/S0952836905006710