İravadi Yunusu Ve Özellikleri

9 Ağustos 2019
İravadi yunusu ismini İravadi nehrinden alsa da, aslında Güneydoğu Asya'nın tuzlu sularında yaşar. Mersin Morinası gibi yavaş yüzen bu balık türü, bu nedenle kolayca balıkçı ağlarına takılıyor. Bu durumun sonucunda da hızlı bir şekilde sayıları azalıyor.

dGüneydoğu Asya kıyılarında yaşayan bu deniz hayvanının nesli tükenme tehlikesi ile karşı karşıya. Bunun başlıca nedeni ise avlanma sonucu gerçekleşen kaza sonucu ölümlerdir. Bu yazıda, İravadi yunusundan ve bu sevimli deniz canlısının davranış özeliklerinden bahsedeceğiz.

İravadi yunusu nerede yaşar?

İsminden dolayı bu hayvanın İravadi nehrinde bulunan (Burma ve Çin’den geçen bir nehir) bir tür olduğunu düşünebilirsiniz, ancak bu yunus aslında okyanuslarda yaşar ve nadiren tatlı sularda görülür.

Güneydoğu Asya’ya özgü olan bu yunus cinsini kıyı bölgelerde, Ganj ve Mekong gibi bazı nehirlerin denize döküldükleri noktalarda bulabilirsiniz. Ancak bu tür tropikal ve astropikal suları tercih eder. İravadi yunusu Avustralya, Bangladeş, Burma, Kamboçya, Filipinler, Hindistan, Endonezya, Malezya ve Papua Yeni Gine’de yaşar.

İravadi yunusunun özellikleri

Bilimsel ismi Orcaella brevirostris olan İravadi yunusu, tıpkı beluga gibi memeli bir deniz canlısıdır. Ancak aynı aileye mensup diğer türlerin aksine gaga şeklinde bir çıkıntıya sahip değildir. Vücudu gri-mavi renkte, bel bölgesi daha açık bir tonda olan bu yunus türünün kafası ise yuvarlaktır. Ağırlığı 90-200 kg arası değişen bu hayvanın boyu 2 metreden daha uzun olabilir.

İravadi yunusu suyun üzerinde

Bu yunusun üçgen şeklinde bir sırt yüzgeci, gövdesinin üst kısmında iki adet uzun ve geniş yan yüzgeçleri vardır. Bu durumun sonucunda oldukça yavaş bir şekilde yüzer. Derine dalabilmek için kuyruğunu kaldırır.

İravadi yunusunun davranış özellikleri

İravadi yunusu, genellikle toplamı altı üyeden fazla olmayan küçük gruplar halinde yaşar. En fazla 15 tanesine bir arada rastlanmıştır. Küçük gruplar halinde deniz dibinde ve açık sularda yiyecek arar.

Bu yunus türü kabuklu canlıları, ahtapotları ve balıkları yiyerek yaşayabilse de, esas olarak karides yiyerek beslenir. Yemek yedikleri zaman yuttukları fazla suyu kafalarının üstündeki delikten dışarı atarlar.

Birbirleriyle iletişim kurmak için bu yunuslar 60 Khz’ye kadar çıkabilen sesler çıkarır.

büyük kafalı yunus türü okyanusta yüzüyor

İravadi yunusu çekingendir ve genelde korkmuş gibi görünür. Bu tür, tekrar nefes almak için yüzeye çıkmadan 15 dakika boyunca su altında kalabilir. Yavaş olmasına rağmen aslında birçok deniz canlısından daha hızlı yüzer; bu yunuslar saatte 25 km hıza çıkabilir.

İravadi yunusu nasıl ürer?

Erkek yunus üremek için grup içinden kendine bir eş seçer. Erkek yunus eşini bulduğu zaman, iki yunus kafaları ve vücutları karşı karşıya gelecek şekilde birbirlerine dokunarak yüzmeye başlar. Cinsel birleşme (genelde bir dakikadan daha az sürer) gerçekleştikten sonra ayrılırlar ve farklı doğrultulara doğru yüzerler.

Gebelik süresi 14 aydır. Dişi, ortalama 9 kilo ağırlığında olan bir yavru dünyaya getirir. Daha sonra ise dişi yunus iki yıl boyunca yavrusunu emzirir. İravadi yunusları yalnızca yedi ila dokuz yaş arasındayken cinsel olgunluğa erişir ve otuz yıla kadar yaşayabilir.

Bu yunus türü genelde teknelerden uzak durur ancak bazen maalesef balık ağlarına takılabilir. Ağlara takılan yunuslar nefes almak için yüzeye çıkamaz, sonuç olarak orada ölür. İravadi yunusunun neslini tükenme noktasına getiren sebeplerden biri de budur.

Bunlara ek olarak su kirliliği, gösteri amaçlı kullanılmak üzere avlanmaları, hem doğal ortamlarında hem de esaret altında düşük doğum oranları gibi sebepler sayılarının her geçen gün azalmasına neden oluyor.

Ancak bütün bu negatif durumları önlemek için farklı projeler ve anlaşmalar geliştiriliyor. Örneğin uzmanlar balıkçılara ağlarını nasıl daha hızlı yukarı çekebileceklerini öğretiyor; böylece ağlara takılan yunuslar ölmeden yukarı çıkıp nefes alabiliyor.

  • Smith, B. D. (2009). Irrawaddy dolphin: Orcaella brevirostris. In Encyclopedia of Marine Mammals. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-373553-9.00146-2